Published


Onbeheersbare kosten in het sociaal domein waardoor het huishoudboekje van veel gemeenten onder druk komt te staan; het lijkt wel een selffulfilling prophecy en dat is het ook. Althans, zolang we focussen op de kosten. Dat kan anders.

Veel gemeenten hebben een tekort op de WMO, de Jeugdzorg, het Beschermd Wonen, of zelfs een stapeling van deze tekorten. Dit geeft politieke druk, druk op het management en dus druk op de uitvoering. Wijkteams worden gevraagd om oplossingen te vinden voor de tekorten door kosten te drukken.

Afgelopen periode sprak ik medewerkers en managers van sociaal wijkteams die deze opdracht oprecht voelen als hun hoofdtaak. Zij hollen van indicatie naar indicatie en bedenken daarbij hoe ze kosten kunnen drukken, bijvoorbeeld door meer vrijwilligers in te zetten voor het wijkteam, mensen te verwijzen naar andere regelingen, zoals de Wlz. Keihard werken ze aan een gezondefinanciele huishouding van en voor de gemeente.

Tegelijkertijd zien ze dat de wijk waarin ze werken te kampen heeft met problematiek waar zij geen invloed op kunnen uitoefenen. Woningen die op de rol staan om te worden gesloopt, worden alleen nog bewoond door mensen met een historie van problemen en een stevige zorgvraag. De werkloosheid neemt niet af, ondanks de economische opleving. Armoede en schulden hebben hun weerslag op kinderen. Kortom, de mensen in de wijk zijn aan het overleven. Duidelijk geen gezonde situatie.

Deze cyclus kan doorbroken worden door niet alleen te kijken naar de schaarse middelen en deze zo zuinig mogelijk te verdelen.We kunnen het tij teren en het huishoudboekje op orde krijgen.Dat kan door niet meer te sturen op zorg maar te sturen op een gezonde gemeenschap. De kosten voor sociale voorzieningen (Wmo, Jeughulp, Bijstand) hangen voor een groot deel samen met leefomstandigheden en de omgeving waar mensen samenleven.De vraag naar (schaarse) voorzieningen neemt af naarmate mensen redzaamheid zijn, zich gezond voelen (in de definitie van Machteld Huber) en betekenisvolle relaties aan kunnen gaan met anderen en zich onderdeel voelen van de gemeenschap.

Lokale politici, bestuurders, management en beleid vertaal daarom je behoefte aan kostenbeheersing in een vraag met wenkend perspectief voor de uitvoering. Vraag niet om kostenbeheersing, maar vraag om gezondheid. Een aanpak hiervoor is:

1. Definieer wat het gewenste maatschappelijk effect is in een wijk/gebied/gemeente
2. Kijk naar de maatschappelijke opgave per wijk/gebied/gemeente: wat laat data zien
3. Bespreek de data met de uitvoerend professionals (en het liefst inwoners)
4. En kom tot een concrete uitvoeringsagenda voor de wijk. Betrek hierbij de fysieke aspecten en veiligheid

De gemeentebegroting zal als neveneffect meeprofiteren.